Między półkami a ludźmi

8 maja obchodzimy Dzień Bibliotekarza i Bibliotek. To dobra okazja, żeby przypomnieć sobie, że w Malanowie ta instytucja ma już ponad siedem dekad historii – i że przez ten czas zdążyła zmienić się nie do poznania.

Był rok 1948. W wydzielonym kącie urzędu gminy Wanda Owczarek przyjmowała pierwszych czytelników. Księgozbiór liczył zaledwie kilkaset woluminów, powierzchnia lokalu była skromna, a warunki – mówiąc ostrożnie – spartańskie. Nikt wtedy pewnie nie przypuszczał, że z tej małej inicjatywy wyrośnie instytucja, która przetrwa zmiany ustrojowe, wielokrotne przeprowadzki, reformy administracyjne i cyfrową rewolucję – i że w 2025 roku jej progi przekroczy ponad 7 tys. osób.

A jednak.

Wiele adresów, jedna misja

Historia malanowskiej biblioteki to w dużej mierze historia poszukiwania własnego miejsca. Przez dekady instytucja wędrowała – z dawnej remizy strażackiej do dworku po dziedzicu Doruchowskim, stamtąd do pomieszczeń pocztowych, potem do świetlicy wiejskiej. Każda kolejna siedziba była lepsza od poprzedniej, ale żadna nie była wystarczająca. Przełom nastąpił w 1963 roku, gdy oddano do użytku Gromadzki Ośrodek Kulturalno-Oświatowy – biblioteka zyskała czytelnię z szesnastoma miejscami i po raz pierwszy mogła prawdziwie rozwinąć skrzydła.

Kolejny kamień milowy to rok 1995. Dzięki decyzji ówczesnego wójta Bogumiła Stawickiego rozebrano ścianę dzielącą bibliotekę od sąsiedniego pomieszczenia klubowego – i nagle powierzchnia wzrosła z 40 do 71 metrów kwadratowych. Bibliotekarki pomagały przy remoncie własnymi rękami, razem z rodzinami.

Nowy rozdział przy ulicy Kaliskiej

Przez lata biblioteka funkcjonowała na pierwszym piętrze – co dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami oznaczało realną barierę. Zbiory rosły, miejsca ubywało, wysokie regały uniemożliwiały dzieciom samodzielne sięganie po książki. Problem był znany od lat, rozwiązanie przychodziło z trudem.

Przyszło w końcu w 2019 roku. Dzięki zaangażowaniu władz samorządowych gminy Malanów biblioteka przeprowadziła się na parter – do lokalu całkowicie przystosowanego dla osób z niepełnosprawnościami, z nową aranżacją przestrzeni, nowymi meblami i wydzielonym kątem dla najmłodszych czytelników. Powierzchnia wzrosła ze skromnych 70 do 122 metrów kwadratowych. 

Centrum Kultury i Biblioteka Publiczna – nowe życie pod jednym dachem

W 2015 roku Rada Gminy podjęła decyzję o połączeniu dwóch instytucji: Centrum Kultury i Sztuki oraz Gminnej Biblioteki Publicznej. Od 1 stycznia 2017 roku działa więc jedna jednostka – Centrum Kultury i Biblioteka Publiczna w Malanowie – pod kierownictwem Małgorzaty Przygońskiej, która z biblioteką związana jest od 1988 roku.

Połączenie okazało się trafnym ruchem. Biblioteka przestała być miejscem wyłącznie do wypożyczania książek – stała się centrum kulturalnym, które organizuje wystawy, konkursy, teatrzyki dla dzieci, spotkania autorskie, warsztaty, a nawet zajęcia taneczne i robotykę.

Liczby, które mówią więcej niż statystyki

Rok 2025 przyniósł bibliotece solidne wyniki. Na półkach obu placówek – głównej w Malanowie i filii w Dziadowicach – zgromadzonych jest łącznie 19 425 woluminów. Do katalogu dołączyło w minionym roku 742 nowe tytuły, w tym 33 przekazane w darze przez czytelników.

W 2025 roku w bibliotece zarejestrowanych było 866 czytelników, z czego 809 aktywnie wypożyczało książki. Łącznie wypożyczono ponad 15 tysięcy woluminów – z czego niemal połowę stanowiły książki dla dzieci i młodzieży. To dobry znak: znaczy, że młodzi czytelnicy wciąż sięgają po papier.

Bibliotekę odwiedziło przez rok ponad 7 100 osób. To niemała liczba jak na gminną miejscowość – i dowód, że instytucja jest żywa i potrzebna.

Co ciekawe, biblioteka nie ogranicza się już do tradycyjnego wypożyczania. Czytelnicy mogą korzystać z katalogu online, rezerwować i prolongować książki zdalnie przez aplikację Sowa Mobi, a także sięgać po zasoby Cyfrowej Wypożyczalni Academica – bazy liczącej ponad 3,8 miliona publikacji naukowych. Do zbiorów należą też audiobooki, archiwalne numery lokalnych gazet, kroniki, fotografie i dokumenty historyczne dotyczące gminy.

Co dalej?

Biblioteka to instytucja, której praca nie ma końca Zawsze można kupić więcej książek, zorganizować więcej wydarzeń, dotrzeć do kolejnego czytelnika.

W Malanowie ta praca trwa od ponad siedmiu dekad. I – sądząc po liczbach – ma się całkiem dobrze. W Dniu Bibliotekarza i Bibliotek – dziękujemy. Pani Dyrektor Małgorzacie Przygońskiej i każdej osobie, która każdego dnia otwiera drzwi, układa książki na półkach i cierpliwie pomaga znaleźć to, czego czytelnik szuka – czasem nawet wtedy, gdy sam jeszcze nie wie, czego szuka. Życzymy zdrowia, pasji i takich czytelników, którzy zostają na dłużej.

DM