Kalendarium ochrony środowiska - 8 sierpnia - Wielki Dzień Pszczół

Wielki Dzień Pszczół to przypadające na dzień 8 sierpnia święto, którego celem jest przypomnienie, jak wiele zawdzięczamy pszczołom. W naszej szerokości geograficznej aż 85 % roślin jest zapylana przez owady. Gdyby nie pszczoły i inne owady zapylające to rośliny przestałyby rodzić plony. Niestety spośród 470 gatunków pszczół żyjących w Polsce, aż 222 gatunki zagrożone są wyginięciem. Wielki Dzień Pszczół ma również uświadomić nam, jak możemy pomóc tym niezwykle ważnym dla nas owadom.

Pszczoły to owady, których obecność silnie związana jest z roślinami kwitnącymi. Żyją na Ziemi już od ponad 150 mln lat. Są więc jednym z najstarszych występujących gatunków. Przez cały ten czas pszczoły nie zmieniły również sposobu wytwarzania miodu. Owady te są bardzo wyspecjalizowaną grupą zwierząt, uzależnioną od pokarmu, który znajdują w kwiatach. Potrzebują go przy tym w stosunkowo dużych ilościach, zarówno na potrzeby rozwoju rodziny, jak i na duże zapasy zimowe. Pszczoły miodne jak i owady pszczołowate podczas ewolucji przystosowały się do zapylania roślin. To również wpłynęło na same rośliny, które z czasem uzależniły się od obecności pszczół. Powstały bardzo ścisłe związki roślin i owadów, które sprawiły że nie mogą one bez siebie istnieć. Rośliny dostarczają pszczołom pokarm w postaci pyłku kwiatowego oraz nektaru, owady zaś dokonują niezbędnego zapylania kwiatów bez których nie powstaną owoce.

Pszczoły to wyjątkowe zwierzęta, które od innych odróżnia stadne życie w rodzinach, które potrafią liczyć 100 tysięcy osobników oraz tak zwana wierność kwiatowa, czyli zapylanie jednego gatunku rośliny, aż do zakończenia jej pylenia. Niestety naturalne środowisko, w którym pszczoły żyły od milionów lat, ulega ogromnym zmianom wskutek działalności człowieka. Zmiany te są bardzo niekorzystne dla pszczół. Poważne zagrożenie stwarzają niewłaściwie stosowane środki ochrony roślin. Ogromnym problemem jest także brak zróżnicowanego pokarmu dla pszczół. Przyczyniają się do tego wycinki drzew oraz uprawy monokulturowe czyli uprawy jednego gatunku rośliny na dużych obszarach. Uprawy takie dostarczają pszczołom pokarm tylko w krótkim okresie ich kwitnienia. Po tym czasie pszczoły muszą być sztucznie dokarmiane. Brak naturalnego, zróżnicowanego pokarmu bardzo źle wpływa na odporność pszczół.

Pszczoły w Polsce wymierają w niepokojącym tempie. Trudno sobie wyobrazić, jakie mogą być skutki wyginięcia pszczół i innych owadów zapylających. Od zapylania przez nie roślin zależy bowiem 3/4 produkcji żywności jaką spożywa człowiek. Ich praca ma również wpływ na istnienie ogromnej ilości gatunków zwierząt, które żywią się nasionami i owocami.

Co możemy zrobić żeby pomóc pszczołom?

Każdy z nas może pomagać zakładając Miejsca Przyjazne Pszczołom w swoich ogrodach, na tarasach i balkonach poprzez sadzenie roślin miododajnych w postaci drzew i krzewów owocowych, zakładanie rabat z gatunkami roślin chętnie odwiedzanych przez owady zapylające. Do najchętniej wybieranych przez owady zapylające roślin można zaliczyć:

• Na trawnikach: koniczyna biała, koniczyna polna, mniszek lekarski, stokrotki, fiołek wonny, śnieżyczka przebiśnieg, śnieżyca wiosenna, cebulica.
• W zielniku: macierzanka piaskowa, tymianek właściwy, szałwie, oregano (lebiodka pospolita), dziewanna wielkokwiatowa, ogórecznik lekarski, czosnek pospolity, nagietek lekarski, mięty różnego rodzaju, nostrzyk biały, chaber bławatek, lawenda wąskolistna,
• Rośliny balkonowe: aksamitka wąskolistna, uczep rózgowaty, werbena ogrodowa, wrzosy, wrzośce, lawenda wąskolistna, nasturcja,
• Rośliny rabatowe: przegorzan ruski, pospolity, węgierski, żywokost lekarski, ogórecznik, różne rodzaje astrów bylinowych, ciemiernik biały, rośliny cebulowe, różne rodzaje chabrów, trędownik bulwiasty, trojeść amerykańska, farbownik lekarski, żmijowiec zwyczajny, facelia, jeżówka purpurowa, dalie, kocimiętki, len trwały, maki,
• Krzewy: amorfa krzewiasta, śnieguliczka biała, berberysy, budleja dawida, bukszpany, oliwnik wąskolistny, karagana syberyjska, mosznowiec południowy, żarnowiec miotlasty, wierzba iwa,
• Drzewa: różne rodzaje lipy, różne rodzaje robinii (akacjowa, lepka), mydleniec wiechowaty, iglicznia trójcierniowa, klony różnego rodzaju (jawor, pospolity), drzewa owocowe.

Gdy mamy już założone Miejsce Przyjazne Pszczołom ważną sprawą jest przestrzeganie zasad przy stosowaniu środków ochrony roślin, w szczególności:

• Stosować wyłącznie środki ochrony roślin dopuszczone do obrotu i stosowania na podstawie wydanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zezwoleń lub pozwoleń na handel równoległy;
• Stosować środki ochrony roślin zgodnie z warunkami określonymi w etykiecie;
• Dobierać środki ochrony roślin w taki sposób, aby minimalizować negatywny wpływ zabiegów chemicznych na organizmy niebędące celem zabiegu;
• Nie stosować preparatów toksycznych dla pszczół w okresie kwitnienia roślin uprawnych oraz w uprawach, na których występują kwitnące chwasty;
• Wykonywać zabiegi po zakończonych lotach owadów zapylających;
• Zachowywać minimalne odległości od pasiek;
• Przestrzegać okresów prewencji;
• Nie wykonywać zabiegów w warunkach sprzyjających znoszeniu cieczy użytkowej podczas zabiegu.

Pamiętajmy! Tak wiele zależy od nas samych.

A Ty co zrobiłeś, żeby pomóc pszczołom?

Czy wiesz, że?

Pszczoła miodna na odnóżach posiada specjalne koszyczki do zbierania pyłku.

/-/ Łukasz Kurek