Dzień Sołtysa – kim jest sołtys i jakie cechy powinien posiadać?

11 marca obchodzimy Dzień Sołtysa – święto, które jest okazją do wyrażenia uznania i podziękowania wszystkim sołtysom za ich codzienną pracę i zaangażowanie. Sołtys to funkcja o wielowiekowej tradycji. Dla niektórych może to być sporym zaskoczeniem, ale instytucja Sołtysa istnieje w Polsce od XII w. „Sołtysi są jedną z najstarszych, jeśli w ogóle nie najstarszą instytucją państwa polskiego od XIII po XXI w. Przetrwali Piastów, Jagiellonów, państwo Krzyżackie, Andegawenów, Wazów, Królów elekcyjnych, państwo rozbiorowe i PRL” (Zygmunt Zell)

„W literaturze pojawiły się dwa odmienne stanowiska określające rolę i miejsce średniowiecznego Sołtysa. Pierwsze z nich ukazywało go jako przedstawiciela wsi reprezentującego ją w negocjacjach i konfliktach z panem. Drugi pogląd głosił, że urząd Sołtysa był częścią składową ówczesnego feudalnego porządku społecznego, który drogą przywilejów umożliwiał czerpanie korzyści kosztem chłopów” (Joanna Radziewicz – „Rola Sołtysa na przestrzeni wieków”)

Choć na przestrzeni stuleci jego rola ulegała różnym przemianom, to wart podkreślenia jest fakt, że Sołtysi zawsze byli blisko swoich mieszkańców. Ta swoista synergia nie jest przypadkowa, wśród Sołtysów modne jest stwierdzenie, że „Sołtys tyle może ile mu wieś pomoże”. Trudno nie zgodzić się z tą sentencją. Bez wsparcia i zaangażowania mieszkańców, „Sołtysowe pomysły” pozostaną jedynie marzeniami.    

Dziś Sołtys to osoba uniwersalna, mówi się, że to człowiek orkiestra. Organizator życia społecznego, kulturalnego i gospodarczego. Inicjuje lokalne przedsięwzięcia i integruje społeczność wokół wspólnych celów. Jego rola nie sprowadza się wyłącznie do zbierania podatków i przekazywania kurend.

Pełnienie funkcji sołtysa wymaga nie tylko chęci działania, ale również zestawu kluczowych umiejętności i cech charakteru. W 2016 r. autorzy publikacji "Nieporadnik Sołtysa", będącej wynikiem działania w ramach Funduszu Inicjatyw Absolwenckich Programu Alumni Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, pokusili się o wskazanie najważniejszych kompetencji, którymi powinien cechować się skuteczny sołtys, a mianowicie:

• umiejętność prowadzenia i moderacji zebrań;
• dobre wystąpienia publiczne;
• ustawiczne kształcenie;
• otwarta komunikacja;
• skuteczna promocja;
• przejrzystość działań i konsekwencja;
• budowanie silnej grupy wsparcia;
• zdolność jednoczenia ludzi w realizacji wspólnych celów;
• nastawienie na współpracę;
• uczciwość i prawdomówność;
• komunikatywność, odwaga i uprzejmość;
• wiedza i wykształcenie;
• niezależność;
• umiejętność współpracy z radnymi, wójtem i innymi urzędami;
• zdolność słuchania i rozmawiania z ludźmi;
• budowanie porozumienia w sytuacjach konfliktowych;
• posiadanie wizji rozwoju miejscowości i motywowanie mieszkańców do działania;
• odpowiedzialność za swoje czyny;
• dobre zdrowie;
• dyspozycyjność czasowa;

Dziś, w Dniu Sołtysa, warto docenić ogromną rolę, jaką pełnią w swoich społecznościach. Sołtysi to nie tylko liderzy, ale także strażnicy tradycji i animatorzy lokalnego życia. Bez ich zaangażowania wiele wiejskich inicjatyw nie miałoby szans na realizację.

Wszystkim sołtysom składamy najserdeczniejsze życzenia zdrowia, wytrwałości i satysfakcji z wykonywanej pracy. Niech Wasza energia i pasja nadal inspirują mieszkańców do wspólnych działań na rzecz lokalnych społeczności!

DM