11 marca – Dzień Sołtysa

W całej Polsce jest ich ponad 40 tys. w Gminie Malanów 17. To najważniejsza osoba w każdej wsi, jest organem wykonawczym jednostki pomocniczej gminy, czyli sołectwa. Po części urzędnik ale przede wszystkim społecznik, nazywany niekiedy żartobliwie przez innych wiejskim szeryfem. Sołtys, bo o nim mowa wybierany jest spośród mieszkańców danego sołectwa – uprawnionych do głosowania - przez zebranie wiejskie raz na 5 lat (przed zmianą przepisów kadencja Sołtysa trwała 4 lata). 11 marca obchodzimy Dzień Sołtysa, korzystając z tej okazji sprawdzamy kim jest współczesny sołtys.

Z okazji Dnia Sołtysa, wszystkim Sołtysom oraz Członkom Rad Sołeckich z terenu Gminy Malanów życzymy dużo zdrowia, satysfakcji z podejmowania kolejnych  inicjatyw oraz dalszej owocnej pracy służącej rozwojowi sołectw i lokalnej społeczności, a także wielu sukcesów i pomyślności w życiu osobistym.

„Sołtysi są jedną z najstarszych, jeśli w ogóle nie najstarszą instytucją państwa polskiego od XIII po XXI w. Przetrwali Piastów, Jagiellonów, państwo Krzyżackie, Andegawenów, Wazów, Królów elekcyjnych, państwo rozbiorowe i PRL” – pisał Zygmunt Zell. Rola sołtysa na przestrzeni wieków zmieniała się, ulegała różnym przemianom jednak zawsze miała solidne umocowanie w hierarchii społecznej. Warto również podkreślić, że Sołtysi zawsze byli blisko swoich mieszkańców.

Z badań przeprowadzonych przez dr. hab. Arkadiusza Ptaka z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk wynika, że współczesny polski sołtys jest osobą niezwykle aktywną społecznie.

- To osoby bardzo zaangażowane w działalność organizacji pozarządowych i partii politycznych. Sołtysi wyróżniają się na tle ogólnej populacji dorosłych mieszkańców Polski, w tym mieszkańców obszarów wiejskich. Formalne członkostwo sołtysów cechuje się jednak pewną specyfiką. Działalność społeczna (w organizacjach pozarządowych, radach rodziców, radach parafialnych) jest na zdecydowanie wyższym poziomie (ok. 70%) niż działalność mająca charakter polityczny (członkostwo w partiach politycznych, ok. 15%). Członkostwo w organizacjach społecznych i politycznych, będące swoistym kapitałem (zasobem) sołtysów, sprawia, że mając dużą sieć powiązań, mogą oni wykorzystywać je w innych formach swojej aktywności, również politycznej, ale tylko na poziomie gminy - pisze w artykule „Kapitał społeczny sołtysów” ("Wieś i Rolnictwo", Nr 2 z 2018)dr. hab. Arkadiusz Ptak.

Sołtys to funkcja społeczna, ale bardzo wymagająca. Jego rola nie sprowadza się już tylko  i wyłącznie do zbierania podatków i przekazywania kurend. Otaczający nas świat ulega przemianom Tym samym, zmieniają się potrzeby mieszkańców oraz otoczenie w jakim żyjemy. Nie dziwi zatem fakt, że przed sołtysami stają nowe wyzwania. Dzisiaj sołtys powinien pełnić rolę lidera swojej miejscowości. To nie tylko łącznik między gminą a mieszkańcami ale przede wszystkim sprawny organizator życia kulturalnego i gospodarczego, potrafiący słuchać i rozmawiać z ludźmi, umiejący motywować do społecznego działania. Dobry "gospodarz wsi" na bieżąco reaguje na potrzeby w swoim sołectwie, zabiega o inwestycje, potrafi zorganizować wsparcie dla osób starszych i samotnych, niepełnosprawnych lub mniej zaradnych życiowo.

Rola sołtysa może dawać poczucie spełnienia oraz wiele satysfakcji. Trzeba jednak pamiętać, że sołtysowi potrzebne jest wsparcie i zaangażowanie mieszkańców w myśl przysłowia„ Tyle sołtys może, ile wieś mu pomoże”.   

Najbardziej znanym sołtysem w Polsce jest… sołtys z Wąchocka. To bohater serii dowcipów. To również w Wąchocku znajduje się pomnik sołtysa. Figura przedstawia siedzącego na kamieniu sołtysaz lekko przekrzywionym kapeluszem. Swoją prawą rękę opiera o drewniane koło od furmanki, natomiast w lewej ręce trzyma przystawiony do ucha telefon komórkowy. Na cokole znajduje się napis: ”Sołtys na zagrodzie równy wojewodzie”. Polscy sołtysi mają swoje stowarzyszenia, m.in. Krajowe Stowarzyszenie Sołtysów, które powstało w 1994 roku. Ukazuje się też „Gazeta Sołecka”, która organizuje konkurs na Sołtysa Roku.

DM